Dna Moczanowa Dieta, Tabele Produktów, Zasady – Co jeść?

dieta przy dnie moczanowej

Dieta przy dnie moczanowej jest najlepszym długoterminowym remedium na pozbycie się dyskomfortu i bólu, które powodowane są przez silne ataki dny. Dzięki odpowiedniej diecie w dnie moczanowej można znacznie ograniczyć leczenie farmakologiczne, lub prawie całkowicie je wyeliminować. Podnosi to komfort życia, a drobne modyfikacje nie są trudne do wprowadzenia.

Dna moczanowa nazywana jest także skazą moczanową, podagrą, artretyzmem, a dawniej chorobą bogaczy. Diagnozę choroby wystawia lekarz na podstawie charakterystycznych objawów oraz podwyższonego stężenia kwasu moczowego we krwi ponad normę wynoszącą ok. 7 mg/dL.

Spis treści: Dieta w dnie moczanowej

  1. Zalecenia i leczenie dny moczanowej dietą
  2. Produkty dozwolone w diecie przy dnie moczanowej
  3. Produkty zabronione w diecie niskopurynowej
  4. Jak powinna wyglądać dieta przy dnie moczanowej?
  5. Co pomaga przy podagrze?
  6. Tabele produktów purynowych

dna moczanowa paluch ból

Zalecenia i leczenie dny moczanowej dietą

Problemem na diecie przy dnie moczanowej jest produkcja, kumulowanie i opóźnione wydawalnie kwasu moczowego pochodzącego głównie ze źródeł pokarmowych, ale także z intensywnego rozpadu komórek. Silny katabolizm (rozpad) ma miejsce u osób stosujących diety głodowe, jednak to głównie z nadmierną masą ciała chorują na dnę.

Produkty spożywcze dzieli się w zależności od ilości produkowanego kwasu moczowego po ich spożyciu:

  • Ddo 50 mg kwasu moczowego – o niskiej zawartości
  • Od 50 do 100 mg kwasu moczowego – o średniej zawartości
  • Powyżej 100 mg kwasu moczowego – o dużej zawartości

Osoby ze zdiagnozowaną dną moczanową powinny stosować dietę niskopurynową, zatem spożywać produkty o niskiej i średniej zawartości kwasu moczowego, a łącznie dziennie nie przekraczać ilości 300 mg. W okresie częstych ataków należy ograniczyć do 120 mg na dobę. Oprócz żywieniowego leczenia dny moczanowej, możliwa jest towarzysząca farmakoterapia zlecona przez lekarza. Do najczęściej stosowanych leków na receptę należą allopurynol i kolchicyna.

Należy pamiętać, że leki nie usuwają przyczyn dny moczanowej, ale pomagają w zwalczaniu objawów i obniżaniu już podwyższonego poziomu kwasu moczowego w surowicy krwi (hiperurykemia).

Zalecenia dietetyczne w dnie moczanowej

  • Zachowywać regularne odstępy między posiłkami 3-4 godziny
  • Spożywać 4-5 posiłków dziennie
  • Ostatni posiłek spożywać ok. 3-4 godziny przed snem
  • Po ostatnim posiłku (kolacji) wypić dużo wody, około 0,5 litra
  • Całkowicie zrezygnować z alkoholu
  • Ograniczyć źródła fruktozy i glukozy w diecie
  • Ograniczyć źródła puryn i produkty sprzyjające produkcji kwasu moczowego
  • Zapewnić podaż większości energii z węglowodanów złożonych, a mniejsze z tłuszczów
  • Ograniczyć dosalanie i utrzymać dzienne spożycie soli nieprzekraczające 5 gramów

dna moczanowa alkohol ataki dny
Grafika 1. Spożycie alkoholu w dnie moczanowej

Omówienie wybranych zaleceń żywieniowych

Dostarczenie większej ilości wody przed snem, po ostatnim posiłku dnia, ma uzasadnienie w postaci naturalnie zwiększonej kumulacji kwasu moczowego w krwi przez noc. Dzięki zwiększonej ilości płynów nie dojdzie do zagęszczenia moczu, a w efekcie wytrącenia się kryształków kwasu moczowego.

Fruktoza i glukoza mogą być metabolizowane do kwasu mlekowego, który zatrzymuje kwas moczowy w organizmie i powoduje jego zagęszczenie. Z tej przyczyny należy zrezygnować z produktów naturalnie w niego bogatych oraz ze słodzenia fruktozą lub sacharozą (cukrem spożywczym). Źródłem tego cukru są niektóre owoce, szczególnie bogate w fruktozę będą jasne winogrona, ananas oraz owoce suszone. Miód nie posiada zasad purynowych w swoim składzie, jednak z racji na dużą zawartość fruktozy, miód nie jest zalecany osobom z objawami dny moczanowej.

Dieta przy dnie moczanowej obfitująca w węglowodany złożone wzmaga wydalanie moczanów z moczem, a dieta z większym udziałem tłuszczów może zwiększać ich zagęszczenie i opóźniać wydalanie.

Sól przez charakter higroskopijny zatrzymuje w organizmie zarówno wodę jak i kwas moczowy, powodując jego zagęszczanie i opóźniając wydalanie.

Czy można pić piwo i inne alkohole?

Alkohol jest jednym z największych winowajców napadów dny moczanowej, szczególnie w połączeniu z cukrami prostymi, jak w przypadku piwa. Trunek ten łączy w sobie bardzo dużą zawartość związków purynowych (drożdże browarnicze), obecność alkoholu, cukry proste z pszenicy (głównie mlatozę) oraz wykazuje działanie odwadniające. Niestety dla osoby z dną, jest to prawdopodobnie najgorszy produkt żywieniowy. Dlatego też należy całkowicie zrezygnować z jego spożywania. Inne wyroby alkoholowe także będą zaostrzały objawy i znacząco zwiększały ryzyko napadu – im więcej zostanie spożytego czystego alkoholu etylowego, tym gorzej.

Produkty dozwolone w diecie przy dnie moczanowej

Do produktów zalecanych w diecie przy dnie moczanowej należą głównie te o wysokiej zawartości węglowodanów złożonych, bogate w błonnik pokarmowy, związki fenolowe, witaminy C i D, a niskiej w tłuszcze, fruktozę i przede wszystkim związki purynowe pochodzenia zwierzęcego.

Taki jadłospis będzie łączy w sobie cechy diety ubogopurynowej, ograniczał związki niepurynowe powodujące kumulowanie kwasu moczowego (alkohol, fruktoza) i dostarczał naturalnie występujące substancje odżywcze łagodzące objawy (antyoksydanty).

Produkty zalecane do spożycia w większych ilościach:

  • Mleczne (mleko i przetwory, sery pleśniowe, żółte, białe)
  • Produkty zbożowe (głównie ciemne – pieczywo, makarony, ryże, i grube kasze)
  • Warzywa (szczególnie niskoskrobiowe, za wyjątkiem szczawu i rabarbaru, oraz ziemniaki)
  • Jaja
  • Grzyby (najlepiej kurki, bez borowików)

Produkty zalecane do spożycia w ilościach średnich i umiarkowanych:

  • Orzechy, masło orzechowe i ziarna (włoskie, ziemne, nasiona lnu, sezamu, słonecznika)
  • Ryby i owoce morza (lin, krewetki, ośmiornice, węgorz)
  • Chude mięso drobiowe (kurczak, indyk)
  • Chude mięso wołowe wysokiej jakości
  • Zając, królik
  • Owoce o niskiej zawartości fruktozy
  • Warzywa bogatoskrobiowe (w tym soja i strączki)

dna moczanowa tabela produktów spożywczych dieta kwas moczowy infografika
Grafika 2. Tabela produktów spożywczych o niskiej i średniej zawartości kwasu moczowego

Dlaczego zalecane są produkty roślinne o dużej zawartości puryn?

Przykładem zbóż o ich dużej zawartości jest kasza jaglana oraz owies. Pomimo tego, że zawierają odpowiednio ok. 140 i 100 mg puryn na 100 g suchego produktu, to ich znaczna ilość jest związana i uwięziona w błonniku pokarmowym. Oznacza to, że większość zasad purynowych nie zostanie zamieniona w kwas moczowy i zostanie wydalona wraz z niestrawionymi resztkami.

bezpłatny plan dietetyczny

Produkty zabronione w diecie niskopurynowej

Produkty niezalecane i zabronione w dnie moczanowej:

  • Produkty drożdżowe (również piwo)
  • Sardynki, szproty
  • Podroby (grasica, nerki, wątroba)
  • Wędliny niskiej jakości, z widocznym tłuszczem
  • Konina
  • Większość ryb (szczególnie tłustych) i owoców morza
  • Cielęcina, jagnięcina
  • Gęsina

dna moczanowa czego nie jeść dieta tabela infografika
Grafika 3. Produkty, których nie należy jeść w diecie przy dnie moczanowej

Jak powinna wyglądać dieta przy dnie moczanowej?

Dieta w dnie moczanowej powinna być nieco zmodyfikowaną dietą lekkostrawną, zgodną z zasadami zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, ze zwróceniem uwagi na produkty o dużej zawartości związków purynowych lub substancji powodujących opóźnianie wydalania kwasu moczowego.

Największy udział energetyczny powinien pochodzić z węglowodanów złożonych, których spożycie zwiększa wydalanie kwasu moczowego i zmniejsza ryzyko ataku dny. W porównaniu do diety zdrowego człowieka, udział białka jest większy, a tłuszczów nieco mniejszy lub porównywalny.

Dieta w dnie moczanowej powinna przypominać dietę lakto-owo-wegetariańską, czyli mleczno-jajeczno-wegetariańską. Należy zatem ograniczyć spożycie produktów mięsnych, które oprócz wysokiej zawartości związków purynowych zawierają tłuszcze nasycone. Powinno odstąpić się całkowicie od napojów alkoholowych, szczególnie mocnych i bogatych w cukry proste (piwo, nalewki, likiery). Wskazane jest spożycie owoców, lecz należy wybierać te o mniejszej zawartości fruktozy, ponieważ jej nadpodaż prowadzi do silnych objawów.

Przynajmniej 50% wartości energetycznej diety przy podagrze powinna pochodzić ze zbóż, makaronów, kasz i ryżu. Osoby z dną powinny dużo pić, najlepiej wody mineralnej lub źródlanej w ilości ok. 3 litrów dziennie. Spożywanie 4-5 posiłków dziennie w równych odstępach czasu (3-4 godziny) pozwoli unormować łaknienie oraz ustabilizować wagę, której nadmiar wpływa znacząco na rozwój i bolesny przebieg choroby.

Nie można zapominać także o aktywności fizycznej, która ma istotny wpływ na zmniejszenie częstotliwości ataków, utrzymanie należnej masy ciała i zachowanie zdrowia. Najlepszy będzie wysiłek fizyczny o średniej intensywności, żeby nadmiernie nie obciążyć organizmu.

Zbyt intensywny trening będzie prowadził do powstania kwasu mlekowego, który będzie zwiększał akumulację kwasu moczowego i jego krystalizację. Trzy treningi po 45 minut tygodniowo o średniej intensywności będą najbardziej optymalnym rozwiązaniem.

Mity o dnie moczanowej

Mamy dobrą informację dla kawoszy – obalamy mit zakazu picia kawy w diecie dla osób chorujących na podagrę. Można utrzymać dzienne spożycie kawy sprzed diagnozy dny, najlepiej w podobnych porach i kawy o podobnej mocy. Organizm przyzwyczajony do określonych dawek kofeiny będzie sobie dobrze z nią radził nie powodując kumulacji kwasu moczowego i w rezultacie ataku. Należy pamiętać, by nie zwiększać spożycia i starać się pić kawy o podobnej intensywności.

Najnowsze badania obalają mit eliminacji nasion roślin strączkowych w diecie osób z dną moczową. Pomimo średniej i wysokiej zawartości puryn w przeliczeniu na 100 gramów produktu, jest on związany w błonniku. Oznacza to, że związki purynowe ze strączków nie przekształcają się w kwas moczowy i nie powodują ataków w diecie przy dnie moczanowej.

Dbanie o stałą ciepłotę ciała i niedopuszczanie do wychłodzenia ma pozytywny wpływ na przebieg dny. Obniżona temperatura ciała będzie wpływać na nasiloną krystalizację kwasu moczowego, odkładanie kryształków i powodowanie stanu zapalnego.

Co pomaga przy podagrze?

Dodatkowe związki naturalnie występujące w żywności i produkty, które mają pozytywny wpływ na obniżenie podwyższonego kwasu moczowego w surowicy lub łagodzą objawy to:

  • Produkty mleczne – łączą w sobie niską zawartość puryn, wysoką jakość białka i jego frakcje: kazeinową i laktoglobuliny (serwatkowa), które wiążą kwas moczowy i nasilają jego wydalanie z moczem
  • Kwasy tłuszczowe omega-3 – niedobory tych związków są powszechne, a badania donoszą, że zwiększone spożycie kwasów omega-3 może dodatkowo zmniejszać ryzyko wystąpienia ataku dny moczanowej, co przypisuje się działaniu przeciwzapalnemu. Źródłem najlepszych kwasów n-3 (DHA i EPA) są ryby, więc ich adekwatna podaż jest dodatkowo utrudniona u osobom z dną. Dlatego najlepszym rozwiązaniem wydaje się być suplementacja tych związków
  • Witamina D – podobnie jak kwasy omega-3, na niedobory tej witaminy cierpi większość populacji, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Z badań obserwacyjnych wynika, że osoby z hiperglikemią mają tendencję do niższej zawartości witaminy D w osoczu krwi
  • Witamina C – posiada silne działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Dzienna podaż na poziomie zapotrzebowania, a nawet wyższa, może przyczyniać się do zmniejszonego ryzyka wystąpienia ataków dny
  • Kawa – jeżeli dzienne spożycie utrzymywane jest w tych samych wartościach, zmniejszyć może zarówno rozwój dny moczanowej, jak i ryzyko ataku już wykrytej
  • Związki fenolowe – zmniejszają ryzyko napadów dny, są silnymi antyoksydantami i wykazują działanie przeciwzapalne
  • Wiśnie i czereśnie – zarówno owoce bez pestek i sok mogą zmniejszyć ryzyko ataku dny aż o 75%
  • Ocet jabłkowy lub śliwkowy – spożycie octu, np. przez rozpuszczenie jego małej ilości w wodzie lub jako dodatek do potraw, może mieć działanie hipourykemiczne, zatem obniżające stężenie kwasu moczowego we krwi. Nie jest to definitywnie potwierdzone, a mechanizm działania jest w fazie hipotezy badawczej.

Tabele produktów purynowych

Zalecenia żywieniowe w dnie moczanowej nie pokrywają się całkowicie z danymi liczbowymi ilości kwasu moczowego wytworzonego z poniższych produktów w ujęciu wagowym. Jest to spowodowane wieloma czynnikami, w większości omówionymi powyżej. Przykładowo zaleca się większość warzyw i owoców, ponieważ puryny w nich zawarte w małym stopniu przyczyniają się do ataków. Odwrotnie jest z cukrem i miodem – pomimo tego, że produkcja kwasu moczowego po ich spożyciu wynosi 0, oddziałują one pośrednio na zwiększenie stężenia tego metabolitu w krwi.

Wartości podane w poniższych tabelach powinny być traktowane jako dodatkowe uzupełnienie przedstawionych już zaleceń żywieniowych. Należy pamiętać, że wartości są przeliczone równo na 100 gramów produktu. Niektóre potrawy lub składniki stosuje się w małych ilościach (np. kakao w proszku), dlatego pomimo średniej lub wysokiej zawartości puryn nie jest konieczna ich eliminacja z jadłospisu.

Tabela produktów o niskiej zawartości kwasu moczowego

Do produktów o niskiej zawartości związków purynowych zaliczamy te, po spożyciu których, powstaje mniej niż 50 mg kwasu moczowego na 100 gramów produktu.

Tabela 1. Produkty o niskiej zawartości kwasu moczowego (poniżej 50 mg)

Produkty o niskiej zawartości kwasu moczowego w przeliczeniu na 100 gramów
Produkty Ilość wytworzonego kwasu moczowego (mg)
Mleko zwykłe lub zsiadłe 8
Sery pleśniowe 6,5
Sery zółte 17
Serek wiejski ziarnisty 10
Twaróg 10
Jajka kurze 5
Chleb pszenny 40
Chleb razowy 50
Chleb żytni 45
Makaron pszeniczny 40
Mąki 40-84
Ryż biały 35
Czereśnie i wiśnie 19
Gruszka 12
Jabłko 14
Truskawki 21
Owoce leśne 15-20
Winogrona 27
Cebula 13
Cukinia 24
Kukurydza słodka 52
Marchew 17
Ogórki 7
Papryka czerwona 15
Pomidory 11
Rzodkiewka 15
Ziemniaki 16
Orzechy włoskie 27
Orzechy laskowe 37
Orzechy brazylijskie 22

Tabela produktów o średniej zawartości kwasu moczowego

Do produktów o średniej zawartości związków purynowych zaliczamy te, po spożyciu których, powstaje więcej niż 50 mg kwasu moczowego, ale mniej niż 100 mg, na 100 gramów produktu.

Tabela 2. Produkty o średniej zawartości kwasu moczowego (od 50 do 100 mg)

Produkty o średniej zawartości kwasu moczowego w przeliczeniu na 100 gramów
Produkty Ilość wytworzonego kwasu moczowego (mg)
Flądra 93
Lin 80
Sandacz 110
Dorsz 109
Banan 57
Brukselka 69
Groszek zielony 84
Kalafior 51
Brokuły 81
Papryka zielona 55
Por 74
Szpinak 57
Owoce suszone 60-73
Orzechy ziemne 80
Kakao w proszku 71
Czekolada mleczna 60
Ketchup 60
Sos sojowy 60
Tofu 70

Tabela produktów o wysokiej zawartości kwasu moczowego oraz produktów niezalecanych

Do produktów o niskiej zawartości związków purynowych zaliczamy te, po spożyciu których, powstaje więcej niż 100 mg kwasu moczowego na 100 gramów produktu.

Tabela 3. Produkty o wysokiej zawartości kwasu moczowego (powyżej 100 mg)

Tabela produktów o wysokiej zawartości kwasu moczowego oraz produktów niezalecanych
Produkty Ilość wytworzonego kwasu moczowego (mg)
Łosoś 170
Makrela 145
Pstrąg 297
Sardynki 345
Śledź 210
Cielęcina i jagnięcina 140-150
Karkówka wieprzowa 145
Szynka wieprzowa 160
Rabarbar 212
Rodzynki 108
Mak 170
Kminek 240
Nasiona słonecznika 143
Musztarda 100
Grasica 1260
Wątroby zwierząt rzeźnych 218-554
Gęsina 165
Borowiki 92
Piwo 10-24
Wódki 0
Cukier rafinowany, miód 0
Soki owocowe 10-16

bezpłatny plan dietetyczny

Autor: mgr Piotr Król, dietetyk kliniczny

1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek (1 votes, average: 5,00 out of 5)

Loading...

Ten wpis ma 3 odpowiedzi

  1. Bożena says:

    świetna tabela!

  2. Beata says:

    Nie rozumiem.
    W jednej tabeli owoce morza zabronione zaś w następnej srednio dozwolone.
    Orosze sie zastanowić.
    A alkohol

    • Piotr Król says:

      Pani Beato, jedna tabela wskazuje na niespożywanie owoców morza, druga natomiast opisuje tylko zawartość kwasu moczowego.
      W pewnym sensie można je porównać do alkoholu, który nie posiada puryn, których metabolitem jest kwas moczowy, jednak i tak znacznie przyczynia się do nasilenia objawów. Krewetki pomimo średnich wartości puryn, wykazują stosunkowo wysokie ryzyko ataku dny, dlatego nie są zalecane w dnie przy dnie moczanowej.

Zostaw odpowiedź

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

}(jQuery));