Dieta Atkinsa – Efekty, Zasady, Fazy i Opinia Specjalistów

dieta atkinsa

Dieta Atkinsa opracowana została w latach 70. ubiegłego wieku przez nowojorskiego kardiologa Roberta Atkinsa. Program dietetyczny łączy w sobie cechy diety bogatobiałkowej i niskowęglowodanowej.

Będąc jeszcze w szkole na pewno przydarzyła się Wam sytuacja, w której tuż przed zajęciami dowiedzieliście się, że była zadana praca domowa. Stając przed wyborem między dostaniem negatywnej oceny za niewykonanie pracy, a szybkim stworzeniem „kopii zapasowej” od koleżanki czy kolegi część z nas na pewno zdecydowała się na to drugie.

Zwykle uzyskanie dostępu do pierwowzoru łączył się z warunkiem „ale nie słowo w słowo, żeby nikt się nie zorientował”. Podobne słowa przychodzą na myśl patrząc na dietę Atkinsa i podobne diety białkowe (przykładowo dietę Dukana) lub niskowęglowodanowe.

Spis treści

  1. Jak działa dieta Atkinsa?
  2. Jakie są przeciwwskazania do stosowania diety?
  3. Jakie są zasady stosowania diety Atkinsa?
  4. Co można jeść na diecie Atkinsa?
  5. Fazy diety
  6. Faza 1 – Wstęp
  7. Faza 2 – Utrata masy ciała
  8. Faza 3 – Wstępne utrwalenie
  9. Faza 4 – Utrwalenie
  10. Czy dieta Atkinsa jest zdrowa? Ocena diety
  11. Podsumowanie

Jak działa dieta Atkinsa?

Celem diety jest trwała utrata masy ciała i zmiana nawyków żywieniowych, zdaniem autora „na lepsze”, co m.in. ma upodabniać ją do zasad i zaleceń ułożonych przez oficjalne instytucje jak Amerykańskie Biuro d.s. Zapobiegania Chorobom i Promocji Zdrowia (The Office of Disease Prevention and Health Promotion) i Międzynarodowa Organizacja Zdrowia WHO (World Health Organization).

Jakie są przeciwwskazania do stosowania diety?

Na oficjalnej stronie autora nie ma wyraźnej informacji o oficjalnych przeciwwskazaniach do stosowania diety. Co więcej, można znaleźć oświadczenie o jej wyższości nad innymi dietami, w tym nad dietą śródziemnomorską o udowodnionym i uznanym działaniu prozdrowotnym.

Jakie są zasady stosowania diety Atkinsa?

Główną zasadą diety Atkinsa jest drastyczne ograniczenie węglowodanów spożywanych dziennie aż do 20 gramów. Z racji że jest to niewystarczająca ilość, chociażby do odżywienia mózgu, organizm zaczyna pozyskiwać energię prawie wyłącznie z rozpadu kwasów tłuszczowych.

Powstałe w ten sposób ciała ketonowe są awaryjnym substratem energetycznym dla mózgu. Autor świadomie chce długotrwale podtrzymać niefizjologiczny stan kwasicy ketonowej, która w normalnych warunkach jest efektem ubocznym głodzenia, cukrzycy lub alkoholizmu.

bezpłatny plan dietetyczny

Co można jeść na diecie Atkinsa?

Dieta ma na celu ograniczyć spożycie węglowodanów prostych i złożonych do minimum.

Produkty dozwolone – lista produktów

  • Mięso drobiowe
  • Mięso wołowe
  • Mięso wieprzowe
  • Cielęcina i jagnięcina
  • Ryby morskie i rzeczne
  • Jajka
  • Owoce morza
  • Tłuszcze roślinne (w tym rafinowany i nierafinowany olej kokosowy)
  • Tłuszcze zwierzęce (smalec, masło, masło klarowane)
  • Sery tłuste podpuszczkowe
  • Sery pleśniowe i z przerostem pleśni

Jak wyglądają fazy diety Atkinsa?

Dieta nie posiada ograniczenia kalorycznego – można jeść ile się chce ze wskazanych grup produktów, byle nie przekroczyć określonej ilości węglowodanów. Tak jak w przypadku pozostałych diet, tutaj też jest podział na fazy.

Składa się dokładnie z czterech – tym razem bez marketingowego nazewnictwa, a jedynie z oznaczeniem numerycznym. Dodatkowo są zalecenia do poszczególnych etapów. Spełniając konkretne warunki można nawet zacząć od drugiego etapu diety z pominięciem pierwszego.

dieta atkinsa mięso widelec talerz medium rare

Faza 1 diety Atkinsa – Wstęp

Do wskazań fazy 1 na diecie Atkinsa zaliczyć można:

  • Potrzebę utraty 7 kg lub więcej
  • Wolny metabolizm
  • Małą aktywność fizyczna
  • Szybkie zrzucenie małej ilości kilogramów

Zasady fazy 1 diety Atkinsa

  • Jedz 3 normalne lub 4-5 małych posiłków dziennie
  • Przerwy między posiłkami nie mogą być dłuższe niż 6 godzin
  • Jedz przynajmniej 115-175 gramów produktów białkowych
  • Dziennie możesz spożyć jedynie 20 gramów węglowodanów, które w ok. 80% powinny pochodzić z gotowanych warzyw
  • Dozwolone są suplementy diety w postaci witamin i minerałów (z pominięciem żelaza) oraz kwasy tłuszczowe omega-3
  • Należy pić 8 szklanek wody dziennie

Faza 2 – Utrata masy ciała

W tej fazie redukcja masy ciała następuje wolniej, ale stabilniej – jak twierdzi autor. Jakie są wskazania do drugiej fazy diety?

  • Utrata 7 kg lub więcej
  • Jesteś wegetarianinem (pomijasz wtedy fazę 1)
  • Masz więcej kilogramów do zrzucenia ale cenisz sobie różnorodność posiłków

Jakie są zasady drugiej fazy diety?

  • Możesz spożywać do 40 gramów węglowodanów w celu znalezienia swojej „tolerancji węglowodanowej
  • Wegetarianie startują z 30 gramów węglowodanów na dzień
  • Możesz dodać do swojej diety orzechy, nasiona, jagody i niektóre sery
  • Jedz dużo naturalnych tłuszczów
  • Kontynuuj branie suplementów
  • Pij 8 szklanek wody dziennie

bezpłatny plan dietetyczny

Faza 3 – Wstępne utrwalenie

Ta faza diety Atkinsa polega na zwiększaniu dziennej podaży węglowodanów o 10 gramów/tydzień (do maksymalnie 100 gramów). Ma to na celu znalezienie indywidualnej „równowagi węglowodanowej” – zdaniem autora jest to idealny poziom który pozwoli Ci na trwałą utratę wagi bez efektu jo-jo.

Powrót zachcianek jest momentem w którym należy przestać zwiększać ilość węglowodanów w jadłospisie diety Atkinsa i powrócić do ostatniej ilości. Dodatkowo można uwzględnić warzywa wysokoskrobiowe, rośliny strączkowe, zboża i owoce.

Faza 4 – Utrwalenie

Jest to powielenie fazy 3 z jednym wyjątkiem. Można nieco zmniejszyć podaż tłuszczu w diecie na rzecz węglowodanów. Zaleca się też wprowadzenie aktywności fizycznej.

dieta atkinsa ser żółty tłuszcz

Czy dieta Atkinsa jest zdrowa? Ocena diety

Porównanie diety Atkinsa i Dukana na wstępie miało na celu nie tylko zwrócenie uwagi na zbliżone zasady obu diet, ale było także nawiązaniem do potencjalnych podobnych skutków obu diet. Sprawa jest nieco zawiła, więc zacznijmy od początku.

Kwasica ketonowa

Wróćmy do wspomnianej wcześniej kwasicy ketonowej. Potocznie mówi się, że najlepszą formą obrony jest atak. Podobną taktykę stosuje Atkins – zamiast negować jakoby jego dieta powodowała kwasicę ketonową, widniejącą na liście chorób ICD-10, twierdzi że stan ten jest celem jaki należy osiągnąć by w zdrowy sposób schudnąć.

Kilka lat temu była głośna sprawa tabletek odchudzających, po których dokładnym zbadaniu okazało się, że zawierają jaja tasiemca, dzięki obecności którego faktycznie utrata masy ciała była fenomenalna. Celowe wprowadzenie pasożyta dla utraty masy ciała, jest analogiczne do zamierzonego wywołania choroby w celu osiągnięcia pośredniego efektu z kompletnym zignorowaniem długiej listy negatywnych konsekwencji obu sytuacji.

Tłuszcz i cholesterol

Tłuszcze są ważnym składnikiem diety zdrowego człowieka. Ważnym jest żeby dostarczać nie tylko odpowiednią ich ilość, ale także „te zdrowe” tłuszcze. Mowa tutaj oczywiście o tłuszczach wielonienasyconych (szczególnie omega-3) oraz jednonienasyconych, których podaż w diecie powinna dominować nad nienasyconymi.

W diecie białkowo-tłuszczowej opartej na produktach zwierzęcych jest to prawie niewykonalne. Mięso jest źródłem tłuszczów nasyconych i bardzo słabym źródłem nienasyconych (z wyjątkiem tłustych ryb zawierających kwasy omega-3). Kolejnym problemem natury tłuszczowej diety jest nadmierna podaż cholesterolu (głównie frakcji LDL) oraz tłuszczów trans. Obie przyczyniają się do rozwoju miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych które nadal są główną przyczyną zgonów w krajach wysokorozwiniętych, w tym w Polsce.

Atkins powołuje się na badania sponsorowane przez swoją firmę (z czego spora część nie została nigdy opublikowana), twierdząc że jego model żywieniowy obniża cholesterol LDL w surowicy, tłuszcze nasycone nie są złe i że to trójglicerydy są największą przyczyną chorób serca.

Żadne z tych stwierdzeń nie jest prawdziwe, co potwierdzają liczne badania i oficjalne, w tym międzynarodowe instytucje zajmujące się profesjonalnie ustalaniem standardów żywieniowych opartych na prawdziwych badaniach naukowych.

dieta atkinsa mięsny banan białko tłuszcz

Błonnik i węglowodany

Małe spożycie węglowodanów siłą rzeczy wiąże się z małą ilością błonnika pokarmowego w diecie. Powoduje to w rezultacie zaburzenia rytmu wypróżnień i zaparcia. Dietetycy zalecają by spożywać dziennie 30-40 gramów włókna pokarmowego w celu uniknięcia tych dolegliwości. Jest to oparte na badaniach dowodzących o związku zalegania mas kałowych ze zwiększonym ryzykiem występowania raka prostaty i jelita grubego.

Jest to także oficjalna opinia Amerykańskiego Stowarzyszenia do Walki z Rakiem, którą Atkins neguje stwierdzeniem o małej ilości dowodów. Co więcej, na oficjalnej stronie możemy znaleźć informację o „terapeutycznym działaniu diety nieskowęglowodanowej w profilaktyce raka odbytnicy”.

Jak radzić sobie z niedoborami?

Praktycznie nie da się uniknąć problemu niedoborów w dietach wysoce restrykcyjnych kalorycznie czy dietach eliminujących całe grupy produktów. Zjawiskiem analogicznym, lecz oczywiście na znacznie mniejszą skalę, są niedobory witaminy B12 w diecie wegańskiej i restrykcyjnych dietach wegetariańskich. Eliminując całkowicie mięso i produkty zwierzęce jednocześnie eliminuje się praktycznie wszystkie źródła witaminy B12. W przypadku diety Atkinsa problem jest na znacznie większą skalę.

Przez nadmierną podaż białka w diecie i małą podaż wapnia następuje powolne odwapnienie kości, mogące doprowadzić do osteoporozy i sprzyjać odkładaniu się kamieni nerkowych. Mogą także wystąpić znaczne niedobory witamin, szczególnie C i witamin z grypy B oraz minerałów takich jak magnez, potas, sód, cynk i selen.

W grupie ryzyka znajdują się też przeciwutleniacze. Polifenole (flawonoidy, fenolokwasy, garbniki) oraz karotenoidy są dostarczane z dietą w głównej mierze z warzywami i owocami, a ich antyoksydacyjne właściwości w walce z wolnymi rodnikami są niezastąpione.

Podsumowanie

Niestety dieta Atkinsa jest to kolejną dietą białkową, której nie poleci żaden rozsądny dietetyk czy lekarz. Jest niedoborowa, doprowadza do ketozy, ma daleko idące konsekwencje w postaci chorób dietozależnych i utrzymującej się długo po zakończeniu diety hiperlipidemii. Efekty diety są krótkotrwałe i fizjologicznie niemożliwym jest stosowanie się do jej zasad przez dłuższy czas.

Obciążone dodatkowo są nerki i wątroba, wystąpić mogą migreny, zawroty głowy, nudności i inne objawy których można łatwo uniknąć nie dając się złapać w pułapkę marketingową jaką jest ta dieta. Ten model żywieniowy jest przepisem na nieszczęście.

Bez problemu można znaleźć więcej informacji i opinii popartych licznymi dowodami, o sponsorowaniu badań świadczących na korzyść diety, uciszaniu jej oponentów i negowaniu autorytetów żywieniowych z całego świata.

bezpłatny plan dietetyczny

1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek (No Ratings Yet)

Loading...

Ten wpis ma 0 odpowiedzi

Komentarze otwarte

Zostaw odpowiedź

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>